THGM-001
Gan nhiễm mỡ (MASLD): 15 điều người bệnh cần biết để tránh tiến triển thành xơ gan và ung thư gan

1. TS.BS. Đoàn Hiếu Trung
   Chuỗi: Thư viện Kiến thức Tiêu hóa – Gan mật

MASLD là gì?

MASLD (Metabolic dysfunction–associated steatotic liver disease) là tên gọi mới thay thế NAFLD nhằm nhấn mạnh vai trò của rối loạn chuyển hóa. Bệnh được xác định khi có gan nhiễm mỡ và kèm ít nhất một yếu tố nguy cơ chuyển hóa như thừa cân, đái tháo đường típ 2, tăng huyết áp hoặc rối loạn lipid máu [1,2].

Vì sao cần quan tâm?

Khoảng 30% dân số trưởng thành trên thế giới mắc gan nhiễm mỡ. Phần lớn không có triệu chứng, nhưng một tỷ lệ sẽ tiến triển thành viêm gan do chuyển hóa (MASH), xơ gan, ung thư gan và tăng nguy cơ bệnh tim mạch – nguyên nhân tử vong hàng đầu ở nhóm bệnh này [1-3].

Ai có nguy cơ?

– Thừa cân/béo phì
– Đái tháo đường típ 2
– Rối loạn lipid máu
– Tăng huyết áp
– Hội chứng buồng trứng đa nang
– Tiền sử gia đình mắc MASLD

Triệu chứng

Đa số người bệnh không có biểu hiện. Một số có mệt mỏi, nặng tức hạ sườn phải hoặc tăng men gan tình cờ khi khám sức khỏe.

Chẩn đoán

Siêu âm gan là bước đầu. Cần đánh giá xơ hóa bằng FIB-4, sau đó cân nhắc FibroScan nếu nguy cơ trung bình hoặc cao. Sinh thiết gan chỉ dành cho các trường hợp chọn lọc [1,2].

Điều trị

Không có một thuốc duy nhất phù hợp cho mọi người. Nền tảng điều trị là giảm cân, chế độ ăn Địa Trung Hải, tăng hoạt động thể lực và kiểm soát đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu. Một số thuốc như resmetirom đã được phê duyệt cho nhóm MASH có xơ hóa phù hợp tại một số quốc gia; việc chỉ định cần do bác sĩ chuyên khoa đánh giá [1,3].

15 điều người bệnh cần nhớ

1. Gan nhiễm mỡ không phải lúc nào cũng do rượu.
   2. Có thể gặp ở người gầy.
   3. Không phải ai tăng men gan mới mắc bệnh.
   4. Giảm 7–10% cân nặng giúp cải thiện MASH.
   5. Không tự ý dùng thuốc bổ gan.
   6. Không bỏ qua kiểm soát đường huyết.
   7. Tập thể dục ít nhất 150 phút/tuần.
   8. Hạn chế đồ uống có đường.
   9. Không hút thuốc.
   10. Kiểm tra FIB-4 định kỳ nếu có nguy cơ.
   11. FibroScan không thay thế mọi trường hợp sinh thiết.
   12. Theo dõi lâu dài.
   13. Tim mạch là nguy cơ quan trọng.
   14. Tái khám theo hẹn.
   15. Điều trị sớm giúp giảm nguy cơ xơ gan.

Khi nào cần khám chuyên khoa?

Men gan tăng kéo dài; FibroScan bất thường; đái tháo đường kèm gan nhiễm mỡ; nghi ngờ xơ gan; vàng da, cổ trướng hoặc sụt cân.

Lời khuyên của BS. Đoàn Hiếu Trung

Gan nhiễm mỡ là bệnh có thể cải thiện nếu phát hiện sớm và thay đổi lối sống đúng cách. Đừng chờ đến khi xuất hiện xơ gan mới điều trị.

Tài liệu tham khảo

1. Rinella ME, et al. AASLD Practice Guidance on the clinical assessment and management of MASLD. Hepatology. 2024.
2. EASL-EASD-EASO Clinical Practice Guidelines on MASLD. J Hepatol. 2024.
3. Global Delphi Consensus on the nomenclature for steatotic liver disease. J Hepatol. 2023.