VIÊM GAN B MẠN TÍNH: NGƯỜI MANG VIRUS CÓ CẦN ĐIỀU TRỊ SUỐT ĐỜI KHÔNG?
Tác giả: TS.BS. Đoàn Hiếu Trung
Chuyên mục: Thư viện Kiến thức Tiêu hóa – Gan mật
SEO Title: Viêm gan B mạn tính: Khi nào cần điều trị? Có phải uống thuốc suốt đời?
Meta Description: Viêm gan B mạn tính là nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan và ung thư gan tại Việt Nam. Tìm hiểu khi nào cần điều trị, có phải uống thuốc suốt đời và cách theo dõi theo các hướng dẫn quốc tế mới nhất.
Từ khóa: viêm gan B, HBV, thuốc kháng virus, xơ gan, ung thư gan, HBsAg, men gan, HBV DNA
“Tôi mang virus viêm gan B nhiều năm nhưng vẫn khỏe. Có cần uống thuốc không?”
Đây là câu hỏi tôi nhận được gần như mỗi ngày tại phòng khám.
Nhiều người phát hiện nhiễm viêm gan B khi khám sức khỏe, hiến máu hoặc kiểm tra trước phẫu thuật. Vì không có triệu chứng nên họ thường nghĩ rằng bệnh không nguy hiểm. Ngược lại, một số người quá lo lắng và cho rằng cứ nhiễm virus là phải uống thuốc ngay.
Thực tế, không phải tất cả người mang virus viêm gan B đều cần điều trị ngay, nhưng mọi người đều cần được theo dõi định kỳ. Quyết định điều trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố như men gan, tải lượng virus (HBV DNA), mức độ xơ hóa gan, tuổi và các yếu tố nguy cơ khác [1–3].
Nếu được theo dõi đúng và điều trị đúng thời điểm, người bệnh có thể sống khỏe mạnh trong nhiều năm và giảm đáng kể nguy cơ xơ gan cũng như ung thư gan.
Viêm gan B mạn tính là gì?
Viêm gan B là bệnh do virus viêm gan B (HBV) gây ra. Nếu HBsAg dương tính kéo dài trên 6 tháng, người bệnh được chẩn đoán viêm gan B mạn tính [1].
Virus có thể tồn tại trong gan nhiều năm mà không gây triệu chứng. Tuy nhiên, ở một số người, virus tiếp tục nhân lên, gây viêm gan kéo dài, xơ hóa và cuối cùng là xơ gan hoặc ung thư gan.
Viêm gan B lây truyền như thế nào?
HBV lây truyền qua:
- Máu và các chế phẩm máu.
- Quan hệ tình dục không an toàn.
- Mẹ truyền sang con khi sinh.
- Dùng chung kim tiêm hoặc các dụng cụ có dính máu.
Virus không lây qua ăn uống chung, bắt tay, ôm, ho hoặc muỗi đốt.
Người nhiễm HBV có biểu hiện gì?
Đa số người mắc viêm gan B mạn không có triệu chứng trong nhiều năm.
Khi bệnh tiến triển, có thể xuất hiện:
- Mệt mỏi.
- Chán ăn.
- Đầy tức hạ sườn phải.
- Vàng da.
- Phù chân.
- Cổ trướng.
- Xuất huyết tiêu hóa khi đã có xơ gan mất bù.
Đó là lý do nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã có biến chứng.
Những xét nghiệm quan trọng cần theo dõi
Không chỉ xét nghiệm HBsAg.
Một người bệnh viêm gan B mạn thường cần được đánh giá:
- ALT, AST.
- HBV DNA.
- HBeAg/Anti-HBe.
- Albumin, bilirubin, INR.
- Công thức máu.
- Siêu âm gan định kỳ.
- Đánh giá xơ hóa bằng FibroScan® hoặc các thang điểm không xâm lấn như FIB-4 khi phù hợp [1,2].
Khi nào cần điều trị?
Không phải cứ HBsAg dương tính là uống thuốc.
Bác sĩ sẽ cân nhắc nhiều yếu tố:
- HBV DNA tăng.
- Men gan ALT tăng kéo dài.
- Có xơ hóa hoặc xơ gan.
- Có tiền sử gia đình ung thư gan.
- Tuổi và các bệnh đi kèm.
Việc điều trị sớm ở đúng đối tượng giúp giảm nguy cơ xơ gan, mất bù và ung thư gan.
Thuốc điều trị hiện nay
Các thuốc ưu tiên hiện nay gồm các thuốc kháng virus có hiệu lực cao và hàng rào kháng thuốc tốt như:
- Entecavir.
- Tenofovir disoproxil fumarate (TDF).
- Tenofovir alafenamide (TAF).
Mục tiêu điều trị là ức chế sự nhân lên của virus, giảm viêm gan và ngăn ngừa biến chứng lâu dài, chứ không chỉ làm men gan trở về bình thường [1–3].
Có phải uống thuốc suốt đời?
Đây là vấn đề nhiều người quan tâm.
Câu trả lời là không phải ai cũng phải điều trị suốt đời, nhưng nhiều người sẽ cần điều trị kéo dài nhiều năm.
Việc ngừng thuốc chỉ nên thực hiện khi đáp ứng các tiêu chuẩn của hướng dẫn chuyên ngành và phải được bác sĩ theo dõi chặt chẽ vì có nguy cơ bùng phát viêm gan sau ngừng thuốc.
Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc khi thấy khỏe hoặc khi xét nghiệm HBV DNA âm tính.
Người bệnh cần làm gì để bảo vệ lá gan?
Ngoài dùng thuốc đúng chỉ định, người bệnh nên:
- Không uống rượu bia.
- Duy trì cân nặng hợp lý.
- Tiêm phòng viêm gan B cho người thân chưa có miễn dịch.
- Không tự ý dùng thuốc hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc.
- Tái khám đúng hẹn.
Những hiểu lầm thường gặp
“Men gan bình thường nghĩa là bệnh đã khỏi.”
Sai. Virus vẫn có thể hoạt động dù men gan bình thường.
“HBV DNA âm tính là khỏi bệnh.”
Không đúng. HBV DNA âm tính chỉ cho thấy virus đang bị ức chế.
“Thuốc kháng virus hại gan.”
Các thuốc được khuyến cáo hiện nay có hiệu quả và độ an toàn cao khi được sử dụng đúng chỉ định và theo dõi định kỳ.
Khi nào cần khám chuyên khoa Gan mật?
Bạn nên khám nếu:
- Phát hiện HBsAg dương tính.
- Có người thân mắc ung thư gan.
- Men gan tăng.
- Đã điều trị nhưng bỏ tái khám.
- Có dấu hiệu vàng da, bụng to, phù chân hoặc nôn ra máu.
Những điều cần nhớ
- Viêm gan B mạn có thể diễn tiến âm thầm trong nhiều năm.
- Không phải mọi người nhiễm HBV đều cần điều trị ngay.
- Không tự ý ngừng thuốc.
- Theo dõi định kỳ giúp phát hiện sớm xơ gan và ung thư gan.
- Điều trị đúng thời điểm giúp cải thiện tiên lượng lâu dài.
Thông điệp của Tiến sĩ. BS. Đoàn Hiếu Trung
Viêm gan B không còn là “bản án suốt đời” nếu được quản lý đúng. Điều quan trọng nhất là hiểu rõ tình trạng bệnh của mình, tái khám định kỳ và điều trị đúng chỉ định. Chủ động theo dõi hôm nay sẽ giúp bảo vệ lá gan và giảm đáng kể nguy cơ xơ gan, ung thư gan trong tương lai.
Tài liệu tham khảo
- Terrault NA, Lok ASF, McMahon BJ, et al. Update on prevention, diagnosis, and treatment of chronic hepatitis B: AASLD Practice Guidance. Hepatology. 2024.
- European Association for the Study of the Liver. EASL Clinical Practice Guidelines on hepatitis B virus infection. J Hepatol. 2024.
- World Health Organization. Guidelines for the prevention, care and treatment of persons with chronic hepatitis B infection. Updated guidance. 2024
