Bệnh sỏi mật là căn bệnh về đường tiêu hóa đang ngày càng phổ biến ở nước ta hiện nay. Sỏi mật làm tắc nghẽn đường vận chuyển mật tự nhiên, có thể dẫn đến nhiều biến chứng sức khỏe đáng lo ngại như viêm túi mật, ung thư túi mật, … Nếu sỏi mật không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Hãy cùng Phòng khám Tiến sĩ bác sĩ Trung tìm hiểu ngay bài viết sau đây!
Tìm hiểu thêm về Gan nhiễm mỡ do đâu?
I. Sơ lược về bệnh sỏi mật?
Sỏi mật là các bệnh về đường tiêu hóa và xảy ra khi sỏi cholesterol, sỏi sắc tố mật. Hoặc sỏi hỗn hợp xuất hiện trong hệ thống túi mật và ống mật ở gan, ống mật. Khoảng 80% sỏi mật chủ yếu là do lượng cholesterol trong mật vượt quá khả năng hòa tan của muối mật. 20% còn lại có thể hình thành sỏi sắc tố mật do nồng độ sắc tố mật bilirubin cao bất thường.
Thông thường, túi mật dự trữ mật để hỗ trợ quá trình tiêu hóa chất béo từ gan trong chế độ ăn uống. Khi chúng ta ăn, túi mật hoạt động bằng cách co bóp và tiết mật vào ruột non.
Tuy nhiên, khi chức năng gan bị suy giảm, sự di chuyển của ống mật bị suy giảm và xảy ra hiện tượng ứ mật hoặc viêm nhiễm. Các thành phần của mật sẽ bị thay đổi và kết tụ lại tạo thành sỏi mật. Sự hình thành sỏi mật làm cản trở dòng chảy của mật, làm tăng áp lực trong ống mật mỗi khi túi mật co bóp. Hoặc gây viêm và tổn thương ống mật, túi mật.
Sỏi mật có thể gây tắc dịch mật từng đợt, kéo dài gây viêm đường mật, viêm túi mật cấp hoặc mạn tính. Nặng hơn là sốc do nhiễm trùng đường mật, hoại tử túi mật, viêm phúc mạc, nhiễm trùng huyết… Nếu không được điều trị nhanh chóng, kịp thời thậm chí có thể dẫn đến tử vong.
II. Nguyên nhân gây bệnh sỏi mật
Sỏi mật được hình thành qua nhiều cơ chế. Một số cơ chế phổ biến là:
1. Mật chứa nhiều cholesterol
Thông thường, mật chứa đủ chất hóa học để hòa tan cholesterol do gan tiết ra. Tuy nhiên, nếu gan bài tiết quá nhiều cholesterol và mật không thể hòa tan hết. Thì cholesterol sẽ ứ đọng và dần hình thành các tinh thể kết tinh thành sỏi mật.
2. Mật chứa nhiều bilirubin
Bilirubin là một chất hóa học được tạo ra khi các tế bào hồng cầu bị phá vỡ trong cơ thể. Khi xảy ra các vấn đề như xơ gan, rối loạn máu và nhiễm trùng đường mật, gan sẽ sản sinh ra rất nhiều bilirubin. Lượng bilirubin dư thừa sẽ tích tụ và hình thành sỏi mật.
3. Túi mật không được làm trống thường xuyên
Thỉnh thoảng túi mật cần được làm trống. Khi túi mật liên tục chứa đầy mật, mật có thể cô đặc và cuối cùng hình thành sỏi mật.
4. Các yếu tố chung dẫn đến bệnh sỏi mật
Nguyên nhân gây sỏi mật nói chung có thể bao gồm:
+ Nhịn ăn: khiến túi mật không tiết dịch bình thường
+ Giảm cân nhanh: khiến gan sản sinh ra nhiều cholesterol, có thể dẫn đến sỏi mật
+ Nồng độ cholesterol trong máu cao
+ Béo phì: Là một trong những yếu tố nguy cơ lớn nhất. Béo phì có thể làm tăng mức cholesterol và gây khó khăn cho việc làm rỗng túi mật.
+ Uống thuốc tránh thai, sử dụng liệu pháp thay thế hormone để điều trị các triệu chứng mãn kinh. Hoặc mang thai có thể làm tăng mức cholesterol trong máu và tăng nguy cơ ứ mật túi mật.
+ Mắc các bệnh mãn tính: như tiểu đường,…
+ Các bệnh về huyết học: thiếu máu tán huyết,…
+ Do di truyền
III. Triệu chứng của bệnh sỏi mật
Nếu sỏi mật nhỏ và nằm trong túi mật thì chúng không gây ra bất kỳ triệu chứng nào. Trong trường hợp sỏi mật quá lớn hoặc làm tắc ống mật. Sẽ xảy ra các triệu chứng sau:
+ Đau bụng đột ngột, dữ dội ở vùng bụng dưới bên phải (vùng bụng dưới xương sườn) xảy ra sau khi ăn thức ăn nhiều chất béo kéo dài khoảng 30 đến 60 phút. Cơn đau kéo dài từ vài phút đến vài giờ, có thể tự hết nhưng tái phát nhiều lần. Cơn đau có thể lan ra sau lưng hoặc vai phải.
+ Buồn nôn hoặc nôn. Có thể kèm theo sốt, vàng da và vàng mắt.
+ Khó tiêu: ợ hơi, ợ chua, đầy hơi.
IV. Biến chứng của bệnh
1. Viêm túi mật
Nguyên nhân chính gây viêm túi mật là sỏi mật, chúng mắc kẹt ở cổ túi mật và ngăn cản mật thoát ra ngoài. Lớp niêm mạc túi mật tiếp tục tiết ra nhiều chất nhầy. Làm căng thành túi mật và khiến vi khuẩn sinh sôi, kích ứng hóa học gây viêm.
Viêm túi mật có thể xảy ra cấp tính với các triệu chứng như đau dữ dội, nôn mửa, sốt cao và nhịp tim nhanh. Một số trường hợp viêm mãn tính gây đau hạ sườn phải và tái phát thường xuyên.
2. Tắc nghẽn ống mật chủ
Hầu hết các loại sỏi này hình thành trong túi mật. Sỏi có thể thoát ra khỏi túi mật nhưng bị kẹt lại trong ống mật chung. Khiến mật không thể đến ruột non để thực hiện chức năng hỗ trợ ruột non tiêu hóa thức ăn.
Các triệu chứng tắc nghẽn ống mật chung bao gồm: vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt, ngứa,… Màu sắc của da và phân thay đổi tùy theo mức độ tắc nghẽn hoàn toàn của ống mật hay không.
3. Tắc nghẽn ống tụy
Ống tụy là một ống kéo dài từ tuyến tụy. Ống tụy chính cùng với ống mật chủ tạo thành bóng gan – tụy hay bóng Vater. Để vận chuyển mật và dịch tụy vào ruột non. Khi sỏi mật chặn đường đi của dịch tụy vào ống tụy, chúng có thể gây viêm tụy cấp.
Các triệu chứng chính của viêm tụy cấp bao gồm: đau dữ dội ở vùng bụng dưới (vùng bụng trên), sốt cao, nôn mửa. Viêm tụy cấp tình là một trường hợp cấp cứu cần được chăm sóc y tế ngay lập tức để chẩn đoán và điều trị kịp thời.
4. Ung thư túi mật
Ung thư túi mật là một trong những biến chứng hiếm gặp ở người bệnh. Ung thư túi mật biểu hiện các triệu chứng như đau bụng, sốt cao và vàng da, gần giống với các biến chứng của viêm túi mật.
V. Điều trị bệnh sỏi túi mật
Hai phương pháp điều trị sỏi túi mật thường được áp dụng là:
1. Điều trị nội khoa
Điều trị nội khoa được chỉ định trong trường hợp phát hiện sỏi cholesterol và người bệnh đang mắc bệnh nặng không thể phẫu thuật được. Tuy nhiên, vẫn có nguy cơ tái phát sỏi mật. Vì vậy việc điều trị thường xuyên, thậm chí suốt đời có thể là điều bình thường.
Các phương pháp giúp làm vỡ hoặc loại bỏ sỏi mật mà không cần phẫu thuật bao gồm:
+ Nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP): Phương pháp này thường được chỉ định để loại bỏ sỏi mật bị mắc kẹt trong ống mật.
+ Dùng thuốc điều trị: Bác sĩ có thể kê đơn cho bệnh nhân uống Ursodiol NIH và Chenodiol NIH (thuốc chứa axit mật) để phá vỡ các sỏi cholesterol nhỏ. Bệnh nhân thường phải dùng thuốc nhiều tháng hoặc nhiều năm mới đạt được hiệu quả điều trị.
+ Tán sỏi bằng sóng xung kích: Phương pháp này bao gồm việc phá vỡ sỏi mật thành những mảnh nhỏ để dễ dàng lấy ra khỏi cơ thể hơn.
2. Điều trị ngoại khoa
Đây là phương pháp điều trị sỏi túi mật phổ biến. Trong quá trình thực hiện, bệnh nhân được gây mê toàn thân. Sau khi cắt bỏ túi mật, mật rời gan qua ống gan và ống mật chủ trực tiếp vào tá tràng. Tùy từng trường hợp cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định một trong hai loại phẫu thuật sau:
+ Cắt ruột thừa nội soi: Bác sĩ thực hiện thủ thuật này bằng phương pháp nội soi. Bệnh nhân có thể về ngay trong ngày mà không cần phải nằm viện nhiều ngày như các phương pháp phẫu thuật truyền thống. Các hoạt động thể chất có thể được tiếp tục sau khoảng một tuần.
+ Phẫu thuật mổ mở cắt bỏ ruột thừa: Phương pháp này thường được chỉ định cho trường hợp viêm nặng, nhiễm trùng, sẹo túi mật. Hoặc các vấn đề xảy ra khi phẫu thuật nội soi.
+ Sau phẫu thuật, bệnh nhân phải nằm viện một tuần để theo dõi và có thể hoạt động thể chất bình thường sau khoảng một tháng. Sau phẫu thuật, một số bệnh nhân nhận thấy những thay đổi tạm thời trong thói quen đại tiện như: đi tiêu thường xuyên hơn, phân lỏng hơn, v.v. Tất cả các ca phẫu thuật đều có nguy cơ biến chứng, nhưng chúng thường rất nghiêm trọng. Trong đó, biến chứng thường gặp nhất là nhiễm trùng đường mật.
3. Điều trị sỏi mật tại nhà
Ngoài dùng thuốc, người bệnh có thể sử dụng các phương pháp sau để hỗ trợ điều trị sỏi mật tại nhà:
+ Uống nước táo: Nước ép táo có thể làm mềm sỏi mật, giúp loại bỏ chúng dễ dàng hơn.
+ Uống/ăn atisô: Atisô có tác dụng tích cực đối với chức năng túi mật và gan.
+ Công dụng của kim tiền thảo: kim tiền thảo có liên quan đến quá trình ức chế sự hình thành sỏi mật và làm mềm chúng.
+ Tập Yoga: Tập yoga thường xuyên có thể giúp giảm một số triệu chứng liên quan đến sỏi mật.
+ Châm cứu: Châm cứu có thể giúp giảm đau do sỏi mật.
VI. Phòng ngừa sỏi mật hiệu quả
Phòng ngừa sỏi mật chủ yếu thông qua thay đổi chế độ ăn uống:
+ Giảm mỡ: Cần hạn chế các thực phẩm giàu cholesterol như nội tạng động vật, trứng…
+ Tăng cường protein để tăng tạo tế bào gan đã bị tổn thương, chống thoái hóa mỡ tế bào gan.
+ Giàu carbohydrate: Loại thực phẩm này dễ tiêu hóa, không ảnh hưởng đến mật và có hàm lượng chất xơ cao. Giúp thúc đẩy quá trình tiêu hóa và ngăn ngừa táo bón.
+ Giàu vitamin C và vitamin B (để tăng chuyển hóa chất béo và carbohydrate), có trong rau và trái cây tươi.
+ Tỷ lệ các chất dinh dưỡng protein, chất béo và đường ở người trưởng thành bình thường là 1/0,75/5 và ở người bị sỏi mật là 1/0,5/5.
+ Thực phẩm không nên ăn: trà, cà phê, ca cao, sô cô la, cá nhiều chất béo, dầu cọ, dầu dừa…
+ Thực phẩm nên ăn: nước trái cây, trái cây tươi các loại, rau tươi, một số đồ ngọt Trứng và bơ, thịt nạc và các loại cá như thăn lợn, thịt bò, cá lóc, cá chép và các loại đậu như đậu nành, đậu xanh, đậu đen.
Ngoài ra, có thể sử dụng một số thực phẩm trị sỏi mật như nghệ, lá chanh.
+ Để kích thích nhẹ nhàng sự co bóp của túi mật, bạn có thể sử dụng chất béo dễ tiêu hóa như bơ, dầu thảo mộc hoặc mỡ gà, vịt.
+ Chia thành nhiều bữa nhỏ, ăn nhiều lần trong ngày.
Trên đây là thông về bệnh sỏi mật. Sỏi mật là bệnh về đường tiêu hóa đang rất phổ biến ở nước ta. Hy vọng những thông tin trên sẽ hữu ích trong hành trình bảo vệ sức khỏe của bạn.
Phòng khám Tiến sĩ bác sĩ Trung là địa điểm thăm khám và chưa trị các bệnh về Gan – mật nổi tiếng và uy tín. Tiến sĩ bác sĩ Trung là một trong những chuyên gia đầu ngành về lĩnh vực Bệnh lý Tiêu hoá – Gan mật tại Đà Nẵng. Bác đã có rất nhiều kinh nghiệm trong khám, tư vấn và điều trị các bệnh lý của hệ Tiêu hoá- Gan mật. Bạn có thể liên hệ tư vấn, đặt lịch hẹn với chúng tôi qua:
Đọc thêm: Địa chỉ điều trị viêm gan B hiệu quả ở Đà Nẵng
PHÒNG KHÁM TIẾN SĨ BÁC SĨ ĐOÀN HIẾU TRUNG
Địa chỉ: 59 Thanh Thuỷ, P. Thanh Bình, Q. Hải Châu, TP. Đà Nẵng
Điện thoại: 0989.43.1626
Email: drdoanhieutrungbvdn@gmail.com
Website: http://phongkhambstrung.com/
Giờ khám bệnh: Thứ 2 – Thứ 6: 16:30 – 19:00 | Thứ 7: 9:30 – 12:00 | Chủ nhật: 9h30:00 – 12:00 (Ngoại trừ ngày đi trực).
